Tentoonstelling “Sterke Vrouwen” Jo Koster en Stien Eelsingh

  • 1 april 2016

geweest

Vanaf 26 april tot en met 31 oktober 2016 bent u van harte uitgenodigd om in het Voerman Museum Hattem de tentoonstelling “Sterke Vrouwen” te bekijken. Deze expositie toont het werk van Jo Koster en Stien Eelsingh.

JO KOSTER / 1868 – 1944

jokosterzelf

Jo Koster zelfportret

Jo Koster, ook wel Jo Koster van Hattem genoemd, werd op 16 april 1868 geboren in Kampen. Ze heeft op vele plaatsen in Nederland gewoond en in de periode van 1910-1924 woonde en werkte zij in Hattem. Een periode waarin misschien wel haar beste werk tot stand kwam.

Opgeleid aan de tekenacademie in Amsterdam en daarna de Rotterdamse kunstacademie, werkte zij nadien als docent, maar bouwde ook direct aan eigen carrière. Zij werkte van vroeg tot laat, maakte grote stillevens en schilderde naar model. Van het verdiende geld ging ze op reis, naar Parijs en Brussel en in 1902 keerde ze terug naar Zwolle waar ze een teken- en schilderklas opzette, waar later de 9-jarige Stien Eelsingh haar tekeningen aan Jo Koster liet zien.

Vanaf dat moment trok zij ook hier erop uit en het was vooral Staphorst en het landleven wat haar boeide. Ze leefde het leven van de boeren mee, schilderde de mensen werkend op de akkers, de vrouwen en de kinderen in de karakteristieke boerenhuizen. En raakte in de ban van de kleurige interieurs. Ze voelde zich verbonden met de bewoners: boeren en arbeiders, maar ook ambachtslieden die net als zij met hun handen hun brood verdienden. Staphorst veroverde een plaats in haar hart.

In 1910 kwam ze naar Hattem, waar ze, geheel naar eigen ontwerp, een huis liet bouwen. De Hattemse periode in haar kunstenaarsleven was het begin van niet alleen een productieve tijd, maar ook van haar eigen ontwikkeling, die ineens in een stroomversnelling kwam. Jo was ook een reislustige dame die er met regelmaat op uit trok. Dat zien we terug in haar werken van Bretonse vissersvrouwen en Italiaanse landschappen.

Door de haar zo kenmerkende weergave van mens en landschap en de verwevenheid tussen beide kunstenaars maakt dat deze onafhankelijke, sterke en zelfbewuste vrouw als een ‘voorgangster’ gezien kan worden van die andere vrouw, Stien Eelsingh, waar dezelfde begrippen van toepassing voor zijn.

STIEN EELSINGH / 1903-1964

E 15 Voeden tijdens de oogst jpg

Stien Eelsing: Voeden tijdens de oogst

Stien Eelsingh werd in Zwolle geboren en ontving in de jaren dertig driemaal de Koninklijke Subsidie. In 1935 verhuist ze naar Amsterdam en wordt lid van een aantal kunstverenigingen, o.a. Arti et Amicitia, waardoor ze veel contacten krijgt in het kunstenaarscircuit. Uit die periode stamt ook haar zelfportret dat in eerste instantie bestemd was voor kunsthandel Carel van Lier. Het portret is nooit afgeleverd en bleef in haar privéverzameling. In het begin van de Tweede Wereldoorlog – ze is inmiddels getrouwd met kunstenaar / fotograaf Roelof Frankot – vestigt ze zich in Staphorst. Tijdens haar Amsterdamse periode kwam ze al regelmatig in Staphorst, vaak samen met bevriende kunstenaars als Dirk Filarski en Else Berg. Men logeerde in café Zielman.

Haar bijnaam Schilderes van Staphorst kent dus een lange geschiedenis.

Van de gemeente Staphorst huurde ze een vervallen boerderij, die vakkundig werd opgeknapt door haar echtgenoot. Samen brachten ze daar al schilderend de oorlogsjaren door. Als in 1950 Frankot de boerderij verlaat, blijft Stien met haar zesjarige dochtertje Margreet achter in de Witte Boerderij. Aan haar oeuvre is te zien dat de Staphorster bevolking haar volledig heeft geaccepteerd. Om in haar onderhoud te voorzien geeft ze lessen bij de Zwolse kunstenaarsvereniging Palet. Haar woonomgeving wordt omgetoverd tot een fraai kunstenaarshuis, waar ze exposities organiseert in een speciale bohemien sfeer met zelf gelakte meubels, rode vloeren en rietmatten aan de wand.

De Staphorster dienstmeisjes passen niet alleen op Margreet, maar verzorgen het huis en assisteren bij diverse bijeenkomsten. Ook zijn ze de modellen die Stien zo graag schilderde. Jo Koster was vijf en dertig jaar ouder dan Stien Eelsingh. In Zwolle hebben ze elkaar in Stiens prille jeugd ontmoet. De overeenkomst tussen beide kunstenaars is opmerkelijk: aandacht en liefde voor de Staphorster bevolking, andere landen bezoeken en een levenslange passie voor kunst. ‘Sterke vrouwen’.